Michał Nowak

Kreatyna

Jeden z najlepiej przebadanych suplementów na świecie — wspiera siłę, masę mięśniową i, według nowszych badań, funkcje poznawcze.

Kolagen

Peptydy kolagenowe bywają stosowane wspomagająco w kontekście elastyczności skóry i komfortu stawów — dowody są obiecujące, lecz wciąż ograniczone.

Lakownica lśniąca (Reishi)

Grzyb funkcjonalny z ponad 2000-letnią historią w medycynie chińskiej i japońskiej, badany pod kątem modulacji odporności — dowody kliniczne u ludzi są jednak skromne i częściowo sprzeczne.

Cordyceps militaris (Maczużnik bojowy)

Uprawiany laboratoryjnie grzyb funkcjonalny — to właśnie ten gatunek kryje się niemal za każdym suplementem 'cordyceps' sprzedawanym w Polsce. Wysoka, stabilna zawartość kordycepiny, ale dowody na poprawę wydolności fizycznej u ludzi wciąż są mieszane.

Shiitake (Twardziak japoński)

Grzyb kulinarno-funkcjonalny bogaty w lentinan i beta-glukany, badany klinicznie pod kątem modulacji odporności oraz profilu lipidowego — jeden z najlepiej przebadanych grzybów funkcjonalnych na rynku.

Poria (Fu Ling)

Grzyb-sklerocjum od wieków obecny w recepturach medycyny chińskiej jako Fu Ling — jako samodzielny suplement ma jednak bardzo skromne, pośrednie dane kliniczne u ludzi.

Żagiew wielogłowa (Zhu Ling)

Grzyb od 2500 lat obecny w recepturach medycyny chińskiej jako Zhu Ling — silny środek moczopędny. Współczesne badania nad izolowanym polisacharydem PPS dotyczą głównie WZW typu B i mechanizmów przeciwnowotworowych w probówce, nie samodzielnej suplementacji.

Pniarek brzozowy (Fomitopsis betulina)

Pospolity w Polsce grzyb naskalny na brzozach, znany z odkrycia przy szczątkach Ötziego — historycznie fascynujący, ale wciąż niepotwierdzony klinicznie jako suplement.

Lakownica spłaszczona (Ganoderma applanatum)

Pospolity, drzewiasty grzyb słynący z tego, że można na nim rysować — badany laboratoryjnie pod kątem polisacharydów i triterpenów, ale niebędący popularnym suplementem diety.

Ozorek dębowy (Fistulina hepatica)

Charakterystyczny, 'krwawiący' grzyb o wyglądzie surowego mięsa — ceniony bardziej jako kulinarna ciekawostka niż suplement; wstępne badania chemiczne wskazują na bardzo wysoką zawartość związków fenolowych.

Enokitake (Flammulina velutipes)

Popularny grzyb kulinarny, w krajach anglojęzycznych znany też jako Velvet Foot, badany laboratoryjnie za sprawą białka immunomodulującego FIP-fve — na rynku obecny niemal wyłącznie jako żywność.

Boczniak ostrygowaty (Oyster Mushroom, Pleurotus ostreatus)

Jeden z najpopularniejszych grzybów jadalnych w Polsce, zawierający naturalny związek strukturalnie zbliżony do lowastatyny — badany głównie pod kątem wpływu na profil lipidowy i odporność.

Bokownik wiązowy (Hypsizygus ulmarius)

Grzyb kulinarny bliski shimeji, badany laboratoryjnie i na zwierzętach pod kątem działania przeciwutleniającego, hepatoprotekcyjnego i wspierającego gospodarkę cukrową — bez badań klinicznych u ludzi.

Uszak bzowy (Auricularia auricula-judae, Wood Ear)

Popularny w kuchni azjatyckiej grzyb uszakowaty, rosnący w Polsce głównie na bzie czarnym — od lat 80. XX wieku badany za działanie przeciwzakrzepowe i przeciwpłytkowe, istotne dla osób przyjmujących leki rozrzedzające krew.

Ganoderma tsugae (Hemlock Reishi)

Północnoamerykański krewniak lakownicy lśniącej, rosnący na choinie kanadyjskiej — popularny wśród zielarzy USA i Kanady jako 'hemlock reishi', ale z dużo skromniejszym zapleczem badań naukowych.

Ganoderma sinense (Black Reishi)

Rzadka, ciemnofioletowa lakownica znana w medycynie chińskiej jako 'Zi Zhi' — w przeciwieństwie do Ganoderma lingzhi to gatunek genetycznie odrębny, z własną, mniejszą bazą badań: zarejestrowany w Chinach lek wspomagający chemioterapię oraz wstępne dane o ochronie serca przed kardiotoksycznością antracyklin.

Czyreń ogniowy (Phellinus igniarius)

Pospolity w Polsce, twardy hubiak pasożytujący głównie na wierzbach, z udokumentowanym tradycyjnym użyciem jako podpałka i napar u ludów Syberii oraz Ameryki Północnej — ale bez istotnych badań klinicznych na ludziach.

Wrośniak szorstki (Trametes hirsuta)

Pospolity, blisko spokrewniony z wrośniakiem różnobarwnym gatunek nadrzewny, ceniony w biotechnologii jako producent lakazy. Brak badań klinicznych na ludziach i brak obecności na rynku suplementów.

Gmatkówka szarawa (Cerrena unicolor)

Pospolity europejski hubiak rozkładający martwe drewno liściaste, znany biotechnologii głównie jako źródło enzymu lakazy — bez historii kulinarnej czy suplementacyjnej i bez badań na ludziach.

Post przerywany (Intermittent Fasting)

Protokół żywieniowy oparty na cyklach jedzenia i postu, np. 16:8 — dowody są solidne dla redukcji masy ciała, mniej jednoznaczne dla efektów niezależnych od deficytu kalorycznego.

Dieta śródziemnomorska

Najlepiej przebadany wzorzec żywieniowy w kontekście zdrowia sercowo-naczyniowego i długowieczności.

Trening siłowy

Jeden z najsilniejszych, pojedynczych predyktorów zdrowego starzenia się — wpływa na masę mięśniową, gęstość kości i wrażliwość insulinową.

Sauna (termiczna terapia cieplna)

Regularne korzystanie z sauny wiąże się w badaniach kohortowych z niższym ryzykiem zgonu sercowo-naczyniowego — najsilniejsze dane pochodzą z Finlandii.

Dieta ketogeniczna

Bardzo niskowęglowodanowy, wysokotłuszczowy wzorzec żywieniowy wprowadzający organizm w stan ketozy — z silnymi dowodami w padaczce lekoopornej i umiarkowanymi w krótkoterminowej redukcji masy ciała.

Dieta DASH

Wzorzec żywieniowy opracowany specjalnie do obniżania ciśnienia krwi — jeden z najlepiej przebadanych sposobów odżywiania w kardiologii, potwierdzony wieloośrodkowymi badaniami NIH.

Dieta wegańska

Wzorzec żywieniowy całkowicie wykluczający produkty odzwierzęce — z realnymi korzyściami kardiometabolicznymi, ale wymagający świadomego planowania i suplementacji witaminy B12.

Dieta paleo

Wzorzec żywieniowy odtwarzający domniemaną dietę łowiecko-zbieracką — eliminuje zboża, nabiał i przetworzoną żywność, ale dowody na jej przewagę nad innymi dietami są ograniczone i oparte na małych, krótkich badaniach.

Dieta niskoglikemiczna

Wzorzec żywieniowy oparty na wyborze węglowodanów wg indeksu i ładunku glikemicznego — z solidnymi dowodami wspierającymi kontrolę glikemii u osób z cukrzycą typu 2 i insulinoopornością.

VO2 max

Maksymalne pochłanianie tlenu przez organizm podczas wysiłku — jeden z najsilniejszych, dobrze udokumentowanych predyktorów długości życia, mierzalny w gabinecie diagnostyki sportowej.

Termogeneza adaptacyjna

Spadek spoczynkowego wydatku energetycznego poniżej wartości przewidywanej samą utratą masy ciała — mechanizm tłumaczący, dlaczego redukcja wagi z czasem naturalnie zwalnia, nawet przy zachowanym deficycie kalorycznym.

Żeń-szeń (Panax ginseng)

Jeden z najdłużej stosowanych adaptogenów w medycynie tradycyjnej — z umiarkowanymi dowodami na poprawę funkcji poznawczych i redukcję przewlekłego zmęczenia.

Trening interwałowy o wysokiej intensywności (HIIT)

Krótkie, intensywne interwały wysiłku dają porównywalne lub lepsze efekty metaboliczne niż dłuższy trening o umiarkowanej intensywności — przy istotnie mniejszej inwestycji czasu.

Autofagia

Wewnątrzkomórkowy proces 'sprzątania' uszkodzonych białek i organelli, za którego odkrycie mechanizmów przyznano Nagrodę Nobla — jeden z kluczowych mechanizmów badanych w kontekście spowolnienia starzenia.

Zmienność rytmu serca (HRV)

Zmienność odstępów między kolejnymi uderzeniami serca to jeden z najlepszych, nieinwazyjnych wskaźników równowagi układu autonomicznego — dziś dostępny w niemal każdym zegarku sportowym.

Eleuterokok (żeń-szeń syberyjski)

Mimo potocznej nazwy 'żeń-szeń syberyjski' to zupełnie inna roślina niż Panax ginseng — z odrębnym profilem aktywnych związków i osobną, choć również obiecującą bazą dowodową.

Cytykolina (CDP-cholina)

Naturalnie występujący w organizmie związek pośredni w syntezie fosfatydylocholiny — jeden z nielicznych nootropów z realnymi, choć umiarkowanymi dowodami na poprawę uwagi i szybkości psychomotorycznej.

Trening wytrzymałościowy Zone 2

Długi, spokojny wysiłek tlenowy prowadzony na tyle wolno, że można swobodnie rozmawiać — pozornie nudny, ale to właśnie on buduje fundament wydolności, na którym opierają się efekty HIIT.

Zimne kąpiele i ekspozycja na zimno

Kontrolowana ekspozycja na zimną wodę zyskała status jednej z najbardziej rozpoznawalnych praktyk biohackingowych — z realnym, choć skromniejszym niż sugeruje popkultura, poparciem naukowym.

Terapia światłem czerwonym (fotobiomodulacja)

Ekspozycja na światło czerwone i bliską podczerwień zyskała status popularnego narzędzia biohackingowego — z realnymi, choć wciąż ograniczonymi dowodami głównie w kontekście zdrowia skóry.

Mit wielozadaniowości

To, co odczuwamy jako 'robienie kilku rzeczy naraz', jest w rzeczywistości szybkim przełączaniem uwagi między zadaniami — a każde przełączenie ma mierzalny, kumulujący się koszt poznawczy.

Keto, DASH czy dieta śródziemnomorska? Które podejście ma najmocniejsze dowody na redukcję wagi

Porównujemy trzy popularne wzorce żywieniowe pod kątem realnych dowodów naukowych — nie popularności w mediach społecznościowych — żeby pomóc wybrać podejście dopasowane do Twojego celu.

31 lipca 2026

Kreatyna a mózg: co pokazuje nowa metaanaliza o funkcjach poznawczych

Kreatyna od dekad kojarzy się głównie z siłownią, ale rosnąca liczba badań sugeruje, że jej rola w mózgu — organie o ogromnym zapotrzebowaniu energetycznym — może być równie interesująca jak w mięśniach.

4 sierpnia 2026

Co nowego wiemy o NMN i długowieczności — przegląd badań na ludziach

NMN, prekursor NAD+, od lat jest jednym z najgoręcej dyskutowanych suplementów w środowisku biohackingowym. Sprawdzamy, co pokazują najnowsze badania kliniczne na ludziach, w odróżnieniu od wcześniejszych badań na myszach.

11 sierpnia 2026

Jak zbudować rutynę treningową, gdy masz mało czasu — przewodnik minimalisty

Brak czasu jest najczęściej podawanym powodem rezygnacji z regularnej aktywności fizycznej. Pokazujemy, oparty na badaniach, minimalistyczny sposób na utrzymanie formy przy bardzo ograniczonym budżecie czasowym.

11 sierpnia 2026

Ranking adaptogenów: który najlepiej działa na stres, sen i energię

Ashwagandha, różeniec górski, żeń-szeń, eleuterokok — wszystkie nazywane są 'adaptogenami', ale mają różne mechanizmy i różne mocne strony. Porządkujemy, który sprawdzi się w którym kontekście, opierając się wyłącznie na sile dostępnych dowodów.

18 sierpnia 2026

Ranking nootropików: substancje na koncentrację z najmocniejszymi dowodami

Rynek 'boosterów mózgu' jest pełen obietnic bez pokrycia. Zestawiliśmy nootropiki, które faktycznie mają za sobą randomizowane badania kliniczne, i uszeregowaliśmy je według realnej siły dowodów, nie popularności w mediach społecznościowych.

18 sierpnia 2026

Pieczarka brazylijska (Agaricus blazei)

Grzyb z brazylijskich lasów badany głównie pod kątem modulacji odporności i wsparcia gospodarki cukrowej — dowody u ludzi są niejednoznaczne i wstępne, mimo dużej popularności suplementu.

Siedzuń sosnowy (Cauliflower Mushroom)

Rzadki, ceniony grzyb runa leśnego o jednej z najwyższych udokumentowanych zawartości beta-glukanu — w Polsce przede wszystkim poszukiwany kulinarnie, a japońskie badania nad jego wpływem na odporność i gospodarkę cukrową opierają się niemal wyłącznie na modelach zwierzęcych.

Hon-shimeji (Lyophyllum shimeji)

Dziko rosnący, mikoryzowy 'prawdziwy shimeji' z Japonii i skandynawskich borów sosnowych — genetycznie i ekologicznie odrębny od uprawnego bunashimeji sprzedawanego pod tą samą nazwą.

Błyskoporek szczotkowaty (Inonotus hispidus)

Rzadki w Polsce, efektowny pomarańczowo-rudy hubiak pasożytujący głównie na jabłoniach i jesionach; krewniak błyskoporka podkorowego (chagi) z ograniczonymi, przeważnie chińskimi badaniami in vitro nad związkami przeciwnowotworowymi i przeciwutleniającymi.

Wrośniak strefowany (Trametes ochracea)

Gatunek bliźniaczo podobny do wrośniaka różnobarwnego, często z nim mylony w terenie. Ma za sobą pojedyncze badanie laboratoryjne nad ekstraktem z owocnika — bez jakichkolwiek badań klinicznych.

Grifola sordulenta

Patagońska 'siostrzana' odmiana Grifola gargal, rosnąca na koihue i ceniona lokalnie kulinarnie — ale, w przeciwieństwie do gargal, praktycznie bez jakichkolwiek badań na ludziach czy zwierzętach.

HbA1c (hemoglobina glikowana)

Biomarker odzwierciedlający średni poziom glukozy we krwi z ostatnich 2–3 miesięcy — złoty standard diagnostyki i monitorowania cukrzycy, znacznie stabilniejszy niż jednorazowy pomiar glukozy.

Czym jest biohacking

Od ruchu DIY-biology przez Quantified Self po współczesny, popularny w mediach społecznościowych trend — czym w praktyce jest biohacking i gdzie kończy się nauka, a zaczyna marketing.

Cynk

Mikroelement niezbędny do pracy ponad 300 enzymów w organizmie — jego niedobór, częstszy niż się powszechnie sądzi, wpływa na odporność, gojenie ran i gospodarkę hormonalną.

Chronotyp

Indywidualna, w dużej mierze genetycznie uwarunkowana preferencja pór snu i aktywności — ignorowanie jej prowadzi do zjawiska nazywanego 'społecznym jet lagiem', powiązanego z gorszym zdrowiem metabolicznym.

SHBG (globulina wiążąca hormony płciowe)

Białko transportowe, którego poziom decyduje o tym, ile testosteronu jest realnie 'dostępne' dla tkanek — bez znajomości SHBG sam wynik testosteronu całkowitego bywa mylący.

PSA i zdrowie prostaty

Antygen swoisty dla prostaty to jedno z najczęściej zlecanych badań u mężczyzn po 50. roku życia — ale też jedno z najbardziej kontrowersyjnych, ze względu na wysoki odsetek wyników fałszywie dodatnich.

Sen a pamięć

Nauka podczas dnia to dopiero połowa procesu zapamiętywania — druga połowa dzieje się w nocy, gdy mózg aktywnie konsoliduje i porządkuje nowo nabyte informacje podczas snu.

Hormon wzrostu (GH)

Hormon peptydowy odpowiedzialny za wzrost w dzieciństwie i regenerację tkanek przez całe życie — otoczony gęstą siecią marketingowych mitów o suplementach rzekomo 'uwalniających GH'.

Telomery i telomeraza

Ochronne 'nasadki' na końcach chromosomów, skracające się z każdym podziałem komórki — jeden z najbardziej rozpoznawalnych, choć wciąż niedoskonałych, biomarkerów starzenia komórkowego.

hCG jako terapia wspomagająca TRT

Gonadotropina kosmówkowa bywa dołączana do terapii zastępczej testosteronem specjficznie po to, by zapobiec zanikowi jąder i utrzymać płodność — problemowi, którego sam testosteron egzogenny nie rozwiązuje.

Płodność męska i jakość nasienia

Głośna metaanaliza z 2017 roku wykazała wieloletni spadek liczby plemników w krajach zachodnich — sprawdzamy, co realnie wiadomo o czynnikach wpływających na męską płodność.

NEAT (aktywność niećwiczeniowa)

Cała energia spalana na codzienny ruch niezwiązany z formalnym treningiem — kręcenie się, staniu, gestykulacja — u niektórych osób różni się nawet o 2000 kalorii dziennie, mimo braku różnicy w liczbie zaplanowanych treningów.