Wrośniak szorstki (Trametes hirsuta)
Pospolity, blisko spokrewniony z wrośniakiem różnobarwnym gatunek nadrzewny, ceniony w biotechnologii jako producent lakazy. Brak badań klinicznych na ludziach i brak obecności na rynku suplementów.
Spis treści
TL;DR
Pospolity, blisko spokrewniony z wrośniakiem różnobarwnym gatunek nadrzewny, ceniony w biotechnologii jako producent lakazy. Brak badań klinicznych na ludziach i brak obecności na rynku suplementów.
- →Brak badań na ludziach — dostępne dane ograniczają się do testów in vitro nad ekstraktami z owocnika oraz badań nad enzymami lakazowymi
| Nazwa łacińska | Trametes hirsuta |
|---|---|
| Rodzina | Żagwiowate (Polyporaceae) |
| Substancje aktywne | Lakazy (enzymy), związki polifenolowe |
| Forma | Nie dotyczy — brak produktu handlowego |
| Poziom badań | Wstępne/hipoteza — pojedyncze badania in vitro i molekularne |
| Interakcje | Brak opisanych |
| Status | Pospolity w Polsce; brak statusu suplementu diety; ceniony przemysłowo jako producent lakazy |
Zrozum
Opis
Wrośniak szorstki (Trametes hirsuta) to jeden z najpospolitszych grzybów nadrzewnych w Polsce, blisko spokrewniony z wrośniakiem różnobarwnym. Owocniki są półkoliste, o gęsto owłosionej powierzchni w odcieniach szarości. Rośnie głównie jako saprotrof na martwym drewnie liściastym.
W przeciwieństwie do wrośniaka różnobarwnego, Trametes hirsuta nie doczekał się porównywalnych badań na ludziach i nie jest przedmiotem obrotu jako suplement diety. Cieszy się za to zainteresowaniem biotechnologów jako wydajny producent lakaz — enzymów wykorzystywanych do odbarwiania ścieków i bioremediacji.
W obecnym stanie wiedzy wrośniak szorstki nie 'pomoże' nikomu jako suplement — bo nim po prostu nie jest. Jedyna realna grupa docelowa to biotechnolodzy pracujący nad enzymatycznym rozkładem ligniny i odbarwianiem ścieków — dla nich gatunek jest cennym źródłem lakaz. Dla osób szukających wsparcia odporności drogą suplementacji o wiele więcej sensu ma sięgnięcie po dobrze przebadanego krewniaka, wrośniaka różnobarwnego, a nie po ten gatunek.
Występowanie
Wrośniak szorstki to jeden z najpospolitszych grzybów nadrzewnych w Polsce i na świecie, rosnący jako saprotrof na martwym i obumierającym drewnie liściastym. Owocniki o gęsto owłosionej, szarawej powierzchni pojawiają się przez cały rok.
Mechanizm działania
Brak ustalonego mechanizmu działania w kontekście zdrowia człowieka — badania koncentrują się na enzymach (lakazie) katalizujących rozkład ligniny. Nieliczne badania nad ekstraktami z owocnika sugerują obecność związków o działaniu przeciwutleniającym.
Rodzina genów lakazowych szczepu Trametes hirsuta obejmuje co najmniej pięć zidentyfikowanych genów, których ekspresja jest indukowana przez jony miedzi (Cu2+) — lakaza jako enzym z grupy oksydaz wielomiedziowych wymaga miedzi jako kofaktora katalitycznego do przenoszenia elektronów podczas utleniania fenoli. Niezależnie od tego układu enzymatycznego, badanie na grzybni wzbogaconej selenem wykazało odrębną aktywność przeciwutleniającą i cytostatyczną ekstraktów.
Ekspresja genów lakazowych indukowana jonami miedzi
Grzybnia posiada rodzinę co najmniej pięciu genów kodujących lakazę, których transkrypcja nasila się pod wpływem jonów miedzi.
Katalityczne utlenianie ligniny
Lakazy katalizują utlenianie fenolowych i niefenolowych składników ligniny — wykorzystywane w bioremediacji.
Aktywność przeciwutleniająca i cytostatyczna ekstraktów
Ekstrakty z grzybni wzbogaconej selenem wykazały in vitro działanie przeciwutleniające oraz cytotoksyczne, bez związku mechanistycznego z lakazami.
Dowody: wstępne — na podstawie 2 badania naukowych w tej bazie.
Korzyści
Warianty i formy
Wrośniak szorstki (Trametes hirsuta) występuje w kilku formach różniących się biodostępnością i zastosowaniem — wybór formy ma realne znaczenie dla skuteczności suplementacji.
Dziki owocnik na drewnie liściastym
Jedyna spotykana forma gatunku.
Najlepsze dla: Obserwacji mykologicznych
Praktyka
Najczęściej zadawane pytania
Nie — to blisko spokrewnione, ale odrębne gatunki. W przeciwieństwie do wrośniaka różnobarwnego nie ma za sobą badań klinicznych ani statusu leku.
Dawkowanie i pory stosowania
Typowa dawka
Nie ustalono. Trametes hirsuta nie jest sprzedawany jako suplement diety
Forma
Nie dotyczy
Ten wpis ma charakter poznawczy/mykologiczny, nie rekomendację suplementacyjną.
Najlepsze pory stosowania
- Nie dotyczy
Bezpieczeństwo
Skutki uboczne i przeciwwskazania
Możliwe skutki uboczne
Brak danych o bezpieczeństwie stosowania u ludzi
Przeciwwskazania
Nie dotyczy — brak zarejestrowanych produktów oraz jakichkolwiek danych klinicznych
Interakcje
Brak opisanych interakcji
Czy warto stosować?
Dla kogo
- Brak badań na ludziach — dostępne dane ograniczają się do testów in vitro nad ekstraktami z owocnika oraz badań nad enzymami lakazowymi
Nie dla
- Nie dotyczy — brak zarejestrowanych produktów oraz jakichkolwiek danych klinicznych
Dowody
Warto wiedzieć
Lakazy z Trametes hirsuta należą do najintensywniej badanych enzymów w biotechnologii środowiskowej.
Gęste, filcowate owłosienie kapelusza to najprostsza cecha odróżniająca go od wrośniaka różnobarwnego.
Badania naukowe
Analiza molekularna zidentyfikowała u szczepu Trametes hirsuta rodzinę pięciu genów lakazy, których transkrypcja podlegała regulacji pod wpływem jonów miedzi.
Vasina D.V. i wsp., Biochimie, 2015
Effect of Selenium Enrichment of Lenzites betulinus and Trametes hirsuta Mycelia on Antioxidant, Antifungal and Cytostatics Potential
Wstępne dowodyMilovanovic I, Stanojkovic T, Stajic M, Brceskic I, Knezevic A, Cilerdzic J, Vukojevic J · Current Pharmaceutical Biotechnology · 2015
Badanie in vitro na grzybni wzbogaconej selenem wykazało działanie przeciwutleniające oraz cytotoksyczne wobec linii komórek nowotworowych.
Zobacz badanieThe Trametes hirsuta 072 laccase multigene family: Genes identification and transcriptional analysis
Hipoteza badawczaVasina DV, et al. · Biochimie · 2015
Badanie molekularne zidentyfikowało pięć genów lakazy i opisało ich regulację pod wpływem jonów miedzi — badanie enzymologiczne, niedotyczące zdrowia.
Zobacz badanieŹródła i bibliografia
Cytowania mają charakter przykładowy dla wersji demonstracyjnej i wymagają pełnej weryfikacji bibliograficznej przez zespół redakcyjny przed publikacją produkcyjną.
Porównaj z podobnymi
O autorach tego wpisu
Autor
Michał NowakDietetyk kliniczny
Michał specjalizuje się w żywieniu metabolicznym, poście przerywanym i suplementacji sportowej.
46 publikacji na tej stronie
Weryfikacja merytoryczna
dr Piotr ZielińskiEndokrynolog
Piotr recenzuje treści dotyczące hormonów, zdrowia metabolicznego i farmakologii suplementów.
47 publikacji na tej stronie
Powiązane wpisy
4.5Wrośniak różnobarwny (Turkey Tail)
Grzyb będący źródłem PSK i PSP — jedynych polisacharydów grzybowych zarejestrowanych w Japonii jako lek wspomagający chemioterapię. Jedne z najsolidniejszych dowodów klinicznych wśród grzybów funkcjonalnych, ale to NIE jest samodzielna terapia przeciwnowotworowa.
3.9Wrośniak miękkowłosy (Trametes pubescens)
Rzadszy krewny wrośniaka różnobarwnego, w Polsce wpisany na czerwoną listę grzybów. Ma za sobą pojedyncze badania laboratoryjne i jedno badanie na zwierzętach nad ekstraktem z owocnika, ale zero badań klinicznych na ludziach.
3.5Wrośniak strefowany (Trametes ochracea)
Gatunek bliźniaczo podobny do wrośniaka różnobarwnego, często z nim mylony w terenie. Ma za sobą pojedyncze badanie laboratoryjne nad ekstraktem z owocnika — bez jakichkolwiek badań klinicznych.
3.8Blaszkowiec drobnozarodnikowy (Lenzites betulina)
Grzyb wyglądający jak wrośniak, ale mający pod kapeluszem prawdziwe blaszki zamiast porów. Kilka realnych badań laboratoryjnych (przeciwnowotworowe i przeciwutleniające in vitro), zero badań klinicznych na ludziach.
4.4Soplówka jeżowata (Lion's Mane)
Grzyb funkcjonalny badany pod kątem wpływu na czynnik wzrostu nerwów (NGF) i funkcje poznawcze — dowody u ludzi wciąż wstępne.
4.3Shiitake (Twardziak japoński)
Grzyb kulinarno-funkcjonalny bogaty w lentinan i beta-glukany, badany klinicznie pod kątem modulacji odporności oraz profilu lipidowego — jeden z najlepiej przebadanych grzybów funkcjonalnych na rynku.
4.3Tremella (Grzyb śnieżny)
Galaretowaty grzyb modny w kosmetyce jako 'wegańska alternatywa dla kwasu hialuronowego' — realne badania kliniczne na ludziach dotyczą jednak głównie suplementacji doustnej i innych punktów końcowych niż nawilżenie skóry.
4.3Antrodia camphorata (Niu Chang Zhi)
Endemiczny dla Tajwanu grzyb rosnący wyłącznie na zagrożonym drzewie kamforowym, tradycyjnie stosowany na wątrobę — jedno z niewielu badań RCT na ludziach pokazuje obiecującą, choć skromną poprawę enzymów wątrobowych.
Komentarze (2)
- KW
Kasia W. 2 tygodnie temu
Bardzo przejrzyście opisane, szczególnie sekcja o interakcjach — nie widziałam tego nigdzie indziej w jednym miejscu.
- MT
Marek T. miesiąc temu
Czy planujecie aktualizację o najnowsze badanie z tego roku? Widziałem ciekawą metaanalizę.