Pieczarka brazylijska (Agaricus blazei)
Grzyb z brazylijskich lasów badany głównie pod kątem modulacji odporności i wsparcia gospodarki cukrowej — dowody u ludzi są niejednoznaczne i wstępne, mimo dużej popularności suplementu.
Liczba badań
2
Bezpieczeństwo
Wymaga ostrożności
Kiedy efekty
W badaniach klinicznych efekty oceniano zwykle po 8-12 tygodniach regularnego stosowania
Koszt miesięczny
ok. 70–150 zł/miesiąc
Cena w Polsce
70–180 zł za 60–120 kapsułek
Dla kogo
Cena zależy od stopnia standaryzacji i certyfikatu BIO.
Ceny orientacyjne dla polskiego rynku — nie wskazujemy konkretnych sklepów; rzeczywista cena zależy od producenta, formy i miejsca zakupu.
Spis treści
TL;DR
Grzyb z brazylijskich lasów badany głównie pod kątem modulacji odporności i wsparcia gospodarki cukrowej — dowody u ludzi są niejednoznaczne i wstępne, mimo dużej popularności suplementu.
- →Badany jako wsparcie odporności u pacjentów onkologicznych w trakcie chemioterapii — dowody wstępne, ograniczone do niewielkich badań
- →W badaniach pilotażowych u chorych na choroby zapalne jelit obserwowano złagodzenie części objawów i poprawę jakości życia
- →Wstępne dane sugerują możliwy korzystny wpływ na insulinooporność u osób z cukrzycą typu 2, stosowany jako dodatek do standardowego leczenia
| Nazwa łacińska | Agaricus blazei Murill (obecnie głównie Agaricus subrufescens) |
|---|---|
| Rodzina | Pieczarkowate (Agaricaceae) |
| Substancje aktywne | Beta-glukany (w tym beta-(1→6)-D-glukan), ergosterol, związki fenolowe |
| Forma | Sproszkowany ekstrakt z owocnika lub płynny ekstrakt |
| Poziom badań | Wstępny — nieliczne, małe badania kliniczne o niespójnych wynikach |
| Interakcje | Leki immunosupresyjne, leki hipoglikemizujące, leki przeciwzakrzepowe, leczenie onkologiczne |
| Status | Suplement diety; brak rejestracji jako lek w Polsce, UE czy Japonii |
Zrozum
Opis
Pieczarka brazylijska (Agaricus blazei Murill, po rewizji taksonomicznej z 2005 roku klasyfikowana głównie jako Agaricus subrufescens; spotykana też pod nazwami Agaricus brasiliensis czy grzyb migdałowy) to jadalny grzyb pierwotnie opisany z Brazylii, gdzie tradycyjnie nazywany jest 'himematsutake' lub 'grzybem słońca' (cogumelo do sol). Do Japonii trafił w latach 60. XX wieku i stał się tam popularnym składnikiem suplementów diety wspierających odporność.
W przeciwieństwie do wrośniaka różnobarwnego, którego polisacharydy PSK/PSP są zarejestrowanym lekiem onkologicznym w Japonii, pieczarka brazylijska pozostaje przede wszystkim przedmiotem badań podstawowych i niewielkich badań klinicznych o zróżnicowanych, czasem sprzecznych wynikach. To sprawia, że poziom dowodów jest niższy i mniej spójny niż w przypadku wrośniaka.
Kto realnie skorzysta na pieczarce brazylijskiej, a kto raczej nie? Najbardziej obiecujące, choć wciąż pojedyncze dane dotyczą osób z cukrzycą typu 2 leczonych standardowo, u których dodanie ekstraktu wiązało się z poprawą wskaźnika HOMA-IR — ale to jedno badanie, nie potwierdzona, powtarzalna zależność. Osoby liczące na wsparcie odporności powinny mieć świadomość, że inne randomizowane badanie nie wykazało istotnego wpływu na markery zapalne — dowody są tu wyraźnie niespójne, w przeciwieństwie np. do wrośniaka różnobarwnego. Ze względu na pojedyncze doniesienia o hepatotoksyczności przy długotrwałym stosowaniu wysokich dawek nieoczyszczonych preparatów, mniej odpowiedni jest też dla osób z chorobami wątroby.
Występowanie
Agaricus blazei pochodzi z regionu Piedade w stanie São Paulo w Brazylii, gdzie rośnie naturalnie na terenach trawiastych o wyjątkowo dużym nasłonecznieniu — stąd lokalna nazwa 'cogumelo do sol' (grzyb słońca). Obecnie uprawiany jest komercyjnie także w Japonii, Chinach i Korei Południowej.
Historia stosowania
Grzyb był tradycyjnie zbierany przez lokalną ludność w okolicach Piedade w Brazylii, zanim w latach 60. XX wieku zwrócił uwagę japońskich badaczy i rolników, którzy sprowadzili go do Japonii pod nazwą 'himematsutake'. Szybko zyskał tam popularność jako suplement wspierający odporność, mimo że — w przeciwieństwie do wrośniaka różnobarwnego — nigdy nie doczekał się rejestracji jako lek.
Mechanizm działania
Podobnie jak inne grzyby lecznicze, pieczarka brazylijska zawiera beta-glukany oraz inne polisacharydy, którym przypisuje się działanie immunomodulujące poprzez pobudzanie komórek dendrytycznych, makrofagów i limfocytów oraz wpływ na wydzielanie cytokin. Zawiera też ergosterol (prekursor witaminy D2) oraz związki fenolowe o działaniu przeciwutleniającym. W badaniach nad gospodarką węglowodanową sugerowano możliwy wpływ na wrażliwość na insulinę, choć mechanizm nie został jednoznacznie wyjaśniony i część wyników nie została powtórzona w niezależnych badaniach.
Za immunomodulujące działanie odpowiada głównie frakcja beta-(1→6)-D-glukanu o rozgałęzionej strukturze, którą komórki odpornościowe rozpoznają za pośrednictwem receptora Dectin-1 i receptorów Toll-podobnych na makrofagach i komórkach dendrytycznych, co prowadzi do wydzielania cytokin prozapalnych (m.in. TNF-alfa, IL-6). W kontekście wpływu na gospodarkę węglowodanową proponowano hipotezę, że polisacharydy Agaricus blazei mogą zwiększać wrażliwość tkanek na insulinę poprzez mechanizmy związane z aktywacją AMPK — jednak, w odróżnieniu od immunomodulacji beta-glukanowej, mechanizm ten pozostaje słabo zbadany bezpośrednio dla tego gatunku.
Rozpoznanie beta-glukanów
Wiązanie z receptorem Dectin-1 i receptorami Toll-podobnymi na makrofagach i komórkach dendrytycznych.
Aktywacja komórek odpornościowych
Pobudzenie limfocytów, komórek NK i wydzielanie cytokin (TNF-alfa, IL-6).
Działanie przeciwutleniające
Związki fenolowe i ergosterol neutralizują wolne rodniki i wspierają ogólną kondycję komórek.
Hipotetyczny wpływ na insulinowrażliwość
Proponowany, słabo zbadany bezpośrednio szlak związany z aktywacją AMPK.
Efekt kliniczny
Niespójny między badaniami — zależny od dawki, formy preparatu i badanej populacji.
Dowody: wstępne — na podstawie 2 badania naukowych w tej bazie.
Korzyści
Najczęstsze mity
MitPieczarka brazylijska to 'grzyb na raka' silniejszy niż inne grzyby lecznicze
FaktTo nieprawda — dowody kliniczne dla pieczarki brazylijskiej są słabsze i mniej spójne niż np. dla wrośniaka różnobarwnego (PSK/PSP).
MitSkoro to 'naturalny' suplement, można go łączyć z dowolnymi lekami bez konsultacji
FaktPieczarka brazylijska ma udokumentowany potencjał wpływu na poziom cukru we krwi i układ odpornościowy, co oznacza realne ryzyko interakcji z lekami.
Warianty i formy
Pieczarka brazylijska (Agaricus blazei) występuje w kilku formach różniących się biodostępnością i zastosowaniem — wybór formy ma realne znaczenie dla skuteczności suplementacji.
Ekstrakt sproszkowany z owocnika (standaryzowany na beta-glukany)
Najczęściej dostępna forma w polskich sklepach, zwykle standaryzowana na zawartość polisacharydów
Najlepsze dla: Codziennej suplementacji wspierającej odporność
Płynny ekstrakt typu AndoSan
Forma używana w większości badań klinicznych, trudniej dostępna w Polsce
Najlepsze dla: Osób chcących formę najbliższą tej badanej naukowo — zwykle do sprowadzenia z zagranicy
Praktyka
Najczęściej zadawane pytania
Wstępne badania sugerują korzystny wpływ na niektóre parametry odpornościowe u pacjentów onkologicznych i osób z chorobami zapalnymi jelit. Jednak inne badania nie wykazały wpływu na markery zapalne. Dowody są niejednoznaczne.
Niewielkie randomizowane badanie u pacjentów z cukrzycą typu 2 leczonych metforminą wykazało poprawę insulinooporności po dodaniu ekstraktu. To obiecujący, ale pojedynczy wynik — nie zastępuje leczenia przeciwcukrzycowego.
Oba grzyby są badane pod kątem wsparcia odporności, ale wrośniak różnobarwny ma znacznie mocniejsze dowody kliniczne — jego polisacharydy PSK/PSP są zarejestrowanym lekiem wspomagającym chemioterapię w Japonii.
Dawkowanie i pory stosowania
Typowa dawka
500–1500 mg ekstraktu suszonego owocnika dziennie; w badaniach klinicznych stosowano dawki rzędu 1500 mg/dobę
Forma
Kapsułki, proszek lub płynny ekstrakt ze sproszkowanego owocnika
Dowody naukowe dla pieczarki brazylijskiej są słabsze i mniej spójne niż dla niektórych innych grzybów funkcjonalnych. Osoby chorujące na nowotwór lub przyjmujące leki na stałe powinny skonsultować suplementację z lekarzem.
Najlepsze pory stosowania
- Rozłożone na 2-3 dawki w ciągu dnia, z posiłkiem, dla lepszej tolerancji żołądkowej
Z czym łączyć, a czego unikać
Dobre połączenia
soplowka jezowata — Popularne połączenie w stackach grzybowych ukierunkowanych na ogólną odporność
Bezpieczeństwo
Skutki uboczne i przeciwwskazania
Możliwe skutki uboczne
Ogólnie dobrze tolerowana w badaniach klinicznych
Możliwe łagodne dolegliwości żołądkowo-jelitowe na początku suplementacji
Rzadko: reakcje alergiczne u osób uczulonych na grzyby
Pojedyncze doniesienia o hepatotoksyczności przy długotrwałym stosowaniu wysokich dawek nieoczyszczonych preparatów
Przeciwwskazania
Ciąża i karmienie piersią (brak wystarczających danych)
Alergia na grzyby
Choroby autoimmunologiczne — ze względu na immunostymulujące działanie zalecana konsultacja lekarska
Choroby wątroby — ze względu na pojedyncze doniesienia o hepatotoksyczności przy wysokich dawkach
Osoby w trakcie leczenia onkologicznego: stosowanie wyłącznie po konsultacji z prowadzącym onkologiem
Interakcje
Leki immunosupresyjne — potencjalny antagonizm działania; konieczna konsultacja lekarska
Leki obniżające poziom cukru we krwi — możliwy addytywny efekt hipoglikemizujący
Leki przeciwzakrzepowe i przeciwpłytkowe — teoretyczne ryzyko interakcji
Chemioterapia i inne leki onkologiczne — łączenie wyłącznie pod nadzorem lekarza prowadzącego
Czy warto stosować?
Dla kogo
- Osoby szukające dodatkowego, choć słabiej udokumentowanego wsparcia odporności
- Osoby z cukrzycą typu 2 rozważające suplement wspomagający kontrolę glikemii — wyłącznie jako dodatek do leczenia zaleconego przez lekarza
Nie dla
- Ciąża i karmienie piersią (brak wystarczających danych)
- Alergia na grzyby
- Choroby autoimmunologiczne — ze względu na immunostymulujące działanie zalecana konsultacja lekarska
- Choroby wątroby — ze względu na pojedyncze doniesienia o hepatotoksyczności przy wysokich dawkach
- Osoby w trakcie leczenia onkologicznego: stosowanie wyłącznie po konsultacji z prowadzącym onkologiem
Dowody
Warto wiedzieć
Tożsamość taksonomiczna gatunku była przedmiotem sporów przez dekady — dopiero w 2005 roku ostatecznie ustalono, że Agaricus blazei sprzedawany w suplementach to w większości Agaricus subrufescens
W Brazylii region Piedade, skąd pochodzi grzyb, ma mikroklimat o niezwykle wysokim nasłonecznieniu, stąd lokalna nazwa 'cogumelo do sol' (grzyb słońca)
Badania naukowe
U pacjentów z cukrzycą typu 2 dodanie 1500 mg ekstraktu Agaricus blazei dziennie przez 12 tygodni wiązało się z poprawą wskaźnika insulinooporności HOMA-IR w porównaniu do placebo.
Hsu CH i wsp., Journal of Alternative and Complementary Medicine, 2007
Agaricus blazei Murrill and inflammatory mediators in elderly women: a randomized clinical trial
Wstępne dowodyLima CUJO, Souza VC, Morita MC, Chiarello MD, de Oliveira Karnikowski MG · Scandinavian Journal of Immunology · 2012
Randomizowane, podwójnie zaślepione badanie z placebo u 57 starszych kobiet nie wykazało istotnego wpływu 900 mg ekstraktu Agaricus blazei dziennie na markery zapalne IL-6, IFN-gamma i TNF-alfa.
Zobacz badanieThe mushroom Agaricus Blazei Murill in combination with metformin and gliclazide improves insulin resistance in type 2 diabetes
Wstępne dowodyHsu CH, Liao YL, Lin SC, Hwang KC, Chou P · Journal of Alternative and Complementary Medicine · 2007
U 72 pacjentów z cukrzycą typu 2 dodanie 1500 mg ekstraktu Agaricus blazei dziennie przez 12 tygodni wiązało się z poprawą wskaźnika insulinooporności HOMA-IR w porównaniu do placebo.
Zobacz badanieŹródła i bibliografia
Cytowania mają charakter przykładowy dla wersji demonstracyjnej i wymagają pełnej weryfikacji bibliograficznej przez zespół redakcyjny przed publikacją produkcyjną.
Porównaj z podobnymi
O autorach tego wpisu
Autor
Julia WiśniewskaRedaktorka, neurohacking i sen
Julia pisze o nootropach, chronobiologii i protokołach regeneracyjnych.
34 publikacji na tej stronie
Weryfikacja merytoryczna
Michał NowakDietetyk kliniczny
Michał specjalizuje się w żywieniu metabolicznym, poście przerywanym i suplementacji sportowej.
46 publikacji na tej stronie
Powiązane wpisy
4.5Wrośniak różnobarwny (Turkey Tail)
Grzyb będący źródłem PSK i PSP — jedynych polisacharydów grzybowych zarejestrowanych w Japonii jako lek wspomagający chemioterapię. Jedne z najsolidniejszych dowodów klinicznych wśród grzybów funkcjonalnych, ale to NIE jest samodzielna terapia przeciwnowotworowa.
4.4Soplówka jeżowata (Lion's Mane)
Grzyb funkcjonalny badany pod kątem wpływu na czynnik wzrostu nerwów (NGF) i funkcje poznawcze — dowody u ludzi wciąż wstępne.
4.1Maitake (Żagwica listkowata)
Grzyb funkcjonalny znany też jako 'Hen of the Woods', badany głównie pod kątem modulacji odporności (frakcja D) w onkologii oraz wstępnie pod kątem gospodarki węglowodanowej — dowody u zdrowych ludzi wciąż ograniczone.
4.1Siedzuń sosnowy (Cauliflower Mushroom)
Rzadki, ceniony grzyb runa leśnego o jednej z najwyższych udokumentowanych zawartości beta-glukanu — w Polsce przede wszystkim poszukiwany kulinarnie, a japońskie badania nad jego wpływem na odporność i gospodarkę cukrową opierają się niemal wyłącznie na modelach zwierzęcych.
4.3Shiitake (Twardziak japoński)
Grzyb kulinarno-funkcjonalny bogaty w lentinan i beta-glukany, badany klinicznie pod kątem modulacji odporności oraz profilu lipidowego — jeden z najlepiej przebadanych grzybów funkcjonalnych na rynku.
4.3Boczniak ostrygowaty (Oyster Mushroom, Pleurotus ostreatus)
Jeden z najpopularniejszych grzybów jadalnych w Polsce, zawierający naturalny związek strukturalnie zbliżony do lowastatyny — badany głównie pod kątem wpływu na profil lipidowy i odporność.
4.2Lakownica lśniąca (Reishi)
Grzyb funkcjonalny z ponad 2000-letnią historią w medycynie chińskiej i japońskiej, badany pod kątem modulacji odporności — dowody kliniczne u ludzi są jednak skromne i częściowo sprzeczne.
Powiązane artykuły
Komentarze (2)
- KW
Kasia W. 2 tygodnie temu
Bardzo przejrzyście opisane, szczególnie sekcja o interakcjach — nie widziałam tego nigdzie indziej w jednym miejscu.
- MT
Marek T. miesiąc temu
Czy planujecie aktualizację o najnowsze badanie z tego roku? Widziałem ciekawą metaanalizę.