Lakownica spłaszczona (Ganoderma applanatum)
Pospolity, drzewiasty grzyb słynący z tego, że można na nim rysować — badany laboratoryjnie pod kątem polisacharydów i triterpenów, ale niebędący popularnym suplementem diety.
Spis treści
TL;DR
Pospolity, drzewiasty grzyb słynący z tego, że można na nim rysować — badany laboratoryjnie pod kątem polisacharydów i triterpenów, ale niebędący popularnym suplementem diety.
- →Wstępne badanie na myszach sugeruje możliwe zwiększenie aktywności komórek NK i ograniczenie wzrostu guza — wyłącznie model zwierzęcy
- →Ekstrakty wykazują w testach in vitro istotną aktywność przeciwutleniającą
- →Badania laboratoryjne opisują działanie przeciwdrobnoustrojowe wybranych ekstraktów
| Nazwa łacińska | Ganoderma applanatum |
|---|---|
| Rodzina | Lakownicowate (Ganodermataceae) |
| Substancje aktywne | Polisacharydy (egzo-biopolimer), triterpenoidy lanostanowe |
| Forma | Sporadycznie: suszone plastry do wywaru; brak standaryzowanego ekstraktu handlowego |
| Poziom badań | Wstępne — pojedyncze badanie na zwierzętach i in vitro |
| Interakcje | Teoretyczna interakcja z lekami przeciwzakrzepowymi (wnioskowana z danych o G. lucidum) |
| Status | Bardzo pospolity gatunek nadrzewny w Polsce; niejadalny, poza rynkiem suplementów |
Zrozum
Opis
Lakownica spłaszczona (Ganoderma applanatum) to gatunek tworzący twarde, wieloletnie owocniki w kształcie płaskich konsoli na pniach drzew. Jest jednym z najpospolitszych grzybów nadrzewnych, pasożytując na osłabionych lub martwych drzewach. Charakterystyczna, biała warstwa rurek ciemnieje trwale pod wpływem nacisku — stąd angielska nazwa 'artist's conk'.
W przeciwieństwie do spokrewnionej lakownicy lśniącej (Reishi), G. applanatum praktycznie nie występuje jako standaryzowany suplement — pozostaje przede wszystkim ciekawostką mykologiczną. Istnieją nieliczne badania in vitro i na zwierzętach sugerujące aktywność immunomodulującą i przeciwutleniającą, jednak brak jakichkolwiek badań klinicznych na ludziach.
Komu może się to realnie przydać? Na razie nikomu jako sprawdzony sposób na wzmocnienie odporności czy profilaktykę nowotworową — jedyne dane sugerujące taki efekt pochodzą z pojedynczego badania na myszach, nie z badań na ludziach. Wpis może zainteresować osoby śledzące wczesne badania nad grzybami z rodzaju Ganoderma oraz mykologów. Ostrożność powinny zachować zwłaszcza osoby przyjmujące leki przeciwzakrzepowe — ze względu na teoretyczną interakcję wnioskowaną z danych o pokrewnej lakownicy lśniącej.
Występowanie
Lakownica spłaszczona to jeden z najpospolitszych grzybów nadrzewnych w Polsce i Europie, rozkładający drewno głównie liściaste, rzadziej iglaste. Tworzy twarde, wieloletnie owocniki w kształcie płaskich konsoli, widoczne przez cały rok.
Mechanizm działania
Owocniki zawierają polisacharydy oraz triterpenoidy typu lanostanowego, strukturalnie zbliżone do związków z innych gatunków Ganoderma. W badaniach na zwierzętach egzo-biopolimer zwiększał aktywność komórek NK i aktywność dopełniacza. W badaniach in vitro ekstrakty wykazywały aktywność przeciwutleniającą oraz cytotoksyczność wobec wybranych linii komórek nowotworowych.
Mechanizm stymulacji odporności przez grzybowe polisacharydy tłumaczy się zwykle aktywacją receptorów rozpoznających wzorce na komórkach układu odpornościowego, głównie receptora Dectin-1 na makrofagach, co prowadzi do wydzielania cytokin i wzmożonej aktywności cytotoksycznej komórek NK. Triterpenoidy lanostanowe, strukturalnie zbliżone do kwasów ganoderowych z G. lucidum, w badaniach nad innymi gatunkami Ganoderma wykazują zdolność hamowania enzymów takich jak 5α-reduktaza, choć dla samej G. applanatum tych mechanizmów wprost nie zweryfikowano.
Uwalnianie egzo-biopolimeru i triterpenoidów
Związki ekstrahowane z owocnika w warunkach laboratoryjnych.
Aktywacja odporności wrodzonej
Prawdopodobnie przez receptor Dectin-1 na makrofagach — mechanizm typowy dla beta-glukanów grzybowych, nie zweryfikowany wprost dla tego gatunku.
Wzrost aktywności komórek NK i dopełniacza
Potwierdzony w badaniu na myszach z przeszczepionym mięsakiem.
Neutralizacja wolnych rodników
Działanie przeciwutleniające ekstraktów potwierdzone w testach in vitro.
Dowody: wstępne — na podstawie 2 badania naukowych w tej bazie.
Korzyści
Najczęstsze mity
MitLakownica spłaszczona działa tak samo jak lakownica lśniąca (Reishi).
FaktTo odrębne gatunki tego samego rodzaju; badania nad G. applanatum są znacznie skromniejsze.
Warianty i formy
Lakownica spłaszczona (Ganoderma applanatum) występuje w kilku formach różniących się biodostępnością i zastosowaniem — wybór formy ma realne znaczenie dla skuteczności suplementacji.
Suszony owocnik (plastry)
Cienkie plastry twardego owocnika, suszone i gotowane jako wywar.
Najlepsze dla: Zainteresowanie mykologią
Praktyka
Najczęściej zadawane pytania
Praktycznie nie w formie standaryzowanej — pozostaje głównie przedmiotem zainteresowania mykologów.
Dawkowanie i pory stosowania
Typowa dawka
Nie ustalono — gatunek nie występuje jako standaryzowany suplement diety
Forma
Sporadycznie: suszone plastry owocnika do zaparzania oraz proszek w tradycyjnych mieszankach ziołowych
Poniższe informacje mają charakter wyłącznie edukacyjny.
Najlepsze pory stosowania
- Nie dotyczy
Bezpieczeństwo
Skutki uboczne i przeciwwskazania
Możliwe skutki uboczne
Owocnik jest twardy i drewnisty — nie nadaje się do bezpośredniego spożycia w typowej formie
Możliwe reakcje alergiczne u osób uczulonych na zarodniki grzybów
Przeciwwskazania
Alergia na grzyby i zarodniki grzybów
Ciąża i karmienie piersią — brak danych
Interakcje
Teoretyczna interakcja z lekami przeciwzakrzepowymi — wnioskowanie z danych o Ganoderma lucidum
Czy warto stosować?
Dla kogo
- Wstępne badanie na myszach sugeruje możliwe zwiększenie aktywności komórek NK i ograniczenie wzrostu guza — wyłącznie model zwierzęcy
- Ekstrakty wykazują w testach in vitro istotną aktywność przeciwutleniającą
- Badania laboratoryjne opisują działanie przeciwdrobnoustrojowe wybranych ekstraktów
Nie dla
- Alergia na grzyby i zarodniki grzybów
- Ciąża i karmienie piersią — brak danych
Dowody
Warto wiedzieć
Dojrzały owocnik może uwalniać nawet 30 miliardów zarodników dziennie przez pół roku.
Nazwa 'grzyb malarza' pochodzi od białej warstwy rurek, która po zarysowaniu trwale ciemnieje.
Badania naukowe
U myszy z przeszczepionym mięsakiem podawanie egzo-biopolimeru z Ganoderma applanatum zmniejszyło wzrost guza o 39,7% i zwiększyło aktywność komórek NK o 51,6% względem grupy kontrolnej.
Jeong Y.T. i wsp., Phytotherapy Research, 2008
Ganoderma applanatum: a promising mushroom for antitumor and immunomodulating activity
Wstępne dowodyJeong Y.T., et al. · Phytotherapy Research · 2008
U myszy z przeszczepionym mięsakiem egzo-biopolimer zmniejszył wzrost guza o 39,7% i zwiększył aktywność komórek NK o 51,6% względem kontroli.
Zobacz badanieComprehensive Analysis of Bioactive Compounds in Wild Ganoderma applanatum Mushroom from Kerala, South India
Wstępne dowodyRijia A., et al. · Pharmaceuticals (Basel) · 2024
Analiza dzikich owocników wykazała bogaty skład fitochemiczny, istotną aktywność przeciwutleniającą oraz działanie przeciwdrobnoustrojowe ekstraktu.
Zobacz badanieŹródła i bibliografia
Cytowania mają charakter przykładowy dla wersji demonstracyjnej i wymagają pełnej weryfikacji bibliograficznej przez zespół redakcyjny przed publikacją produkcyjną.
Porównaj z podobnymi
O autorach tego wpisu
Autor
Michał NowakDietetyk kliniczny
Michał specjalizuje się w żywieniu metabolicznym, poście przerywanym i suplementacji sportowej.
46 publikacji na tej stronie
Weryfikacja merytoryczna
dr Anna KowalczykRedaktor naczelna, biologia molekularna
Anna nadzoruje proces redakcyjny i weryfikację naukową wszystkich publikacji w bazie wiedzy. Wcześniej prowadziła badania nad autofagią i biologią mitochondriów.
26 publikacji na tej stronie
Powiązane wpisy
4.2Lakownica lśniąca (Reishi)
Grzyb funkcjonalny z ponad 2000-letnią historią w medycynie chińskiej i japońskiej, badany pod kątem modulacji odporności — dowody kliniczne u ludzi są jednak skromne i częściowo sprzeczne.
4.1Boczniak mikołajkowy (King Oyster, Pleurotus eryngii)
Największy gatunek z rodzaju boczniaków, ceniony w kuchni za mięsisty trzon — badany wstępnie, głównie na modelach zwierzęcych, pod kątem wpływu na gospodarkę lipidową i glikemię.
3.8Blaszkowiec drobnozarodnikowy (Lenzites betulina)
Grzyb wyglądający jak wrośniak, ale mający pod kapeluszem prawdziwe blaszki zamiast porów. Kilka realnych badań laboratoryjnych (przeciwnowotworowe i przeciwutleniające in vitro), zero badań klinicznych na ludziach.
3.7Pniarek obrzeżony (Fomitopsis pinicola)
Pospolity w polskich lasach, wieloletni grzyb naskalny na drzewach iglastych — przedmiot badań laboratoryjnych nad trójterpenami, ale bez rynku suplementów ani badań klinicznych na ludziach.
3.5Wrośniak strefowany (Trametes ochracea)
Gatunek bliźniaczo podobny do wrośniaka różnobarwnego, często z nim mylony w terenie. Ma za sobą pojedyncze badanie laboratoryjne nad ekstraktem z owocnika — bez jakichkolwiek badań klinicznych.
4.5Wrośniak różnobarwny (Turkey Tail)
Grzyb będący źródłem PSK i PSP — jedynych polisacharydów grzybowych zarejestrowanych w Japonii jako lek wspomagający chemioterapię. Jedne z najsolidniejszych dowodów klinicznych wśród grzybów funkcjonalnych, ale to NIE jest samodzielna terapia przeciwnowotworowa.
4.4Soplówka jeżowata (Lion's Mane)
Grzyb funkcjonalny badany pod kątem wpływu na czynnik wzrostu nerwów (NGF) i funkcje poznawcze — dowody u ludzi wciąż wstępne.
Komentarze (2)
- KW
Kasia W. 2 tygodnie temu
Bardzo przejrzyście opisane, szczególnie sekcja o interakcjach — nie widziałam tego nigdzie indziej w jednym miejscu.
- MT
Marek T. miesiąc temu
Czy planujecie aktualizację o najnowsze badanie z tego roku? Widziałem ciekawą metaanalizę.