Leki z grupy agonistów GLP-1, znane szerzej pod nazwami handlowymi stosowanymi w leczeniu cukrzycy i otyłości, zmieniły w ostatnich latach sposób, w jaki medycyna podchodzi do redukcji masy ciała. Sprawdzamy, co pokazują badania kliniczne.
TL;DR — najważniejsze wnioski
Semaglutyd należy do klasy leków nazywanych agonistami receptora GLP-1 (glukagonopodobnego peptydu-1) — naśladuje działanie naturalnego hormonu jelitowego wydzielanego po posiłku, który spowalnia opróżnianie żołądka, zwiększa uczucie sytości i wspiera regulację poziomu glukozy. Lek został pierwotnie opracowany do leczenia cukrzycy typu 2, a jego wyraźny wpływ na masę ciała, zaobserwowany jako efekt uboczny w badaniach diabetologicznych, doprowadził do osobnych badań i rejestracji w leczeniu otyłości.
Nie jest to nowy, eksperymentalny lek
Agoniści GLP-1 są stosowani w leczeniu cukrzycy od ponad piętnastu lat — to, co jest relatywnie nowe, to ich rejestracja i szerokie zastosowanie specyficznie w leczeniu otyłości u osób bez cukrzycy.
Randomizowane badanie STEP 1, opublikowane w New England Journal of Medicine, było jednym z pierwszych dużych badań oceniających semaglutyd specyficznie w leczeniu otyłości u osób bez cukrzycy — i jego wyniki, pokazujące znacznie większą utratę masy ciała niż w przypadku wcześniej dostępnych leków, były jednym z impulsów obecnego, gwałtownego wzrostu zainteresowania tą klasą leków.
Once-Weekly Semaglutide in Adults with Overweight or Obesity
Silne dowodyWilding JPH, Batterham RL, Calanna S, et al. · New England Journal of Medicine · 2021
Uczestnicy przyjmujący semaglutyd w połączeniu ze zmianą stylu życia stracili średnio około 15% masy ciała w ciągu 68 tygodni, istotnie więcej niż grupa placebo — wynik znacznie przewyższający efekty wcześniej dostępnych leków na otyłość.
Zobacz badanieW przeciwieństwie do wielu wcześniejszych leków na otyłość, działających głównie poprzez stymulację ośrodkowego układu nerwowego, semaglutyd działa w dużej mierze na poziomie regulacji apetytu i sytości poprzez receptory GLP-1 obecne zarówno w przewodzie pokarmowym, jak i w podwzgórzu. Spowolnienie opróżniania żołądka i wzmocnienie sygnałów sytości sprawia, że pacjenci subiektywnie odczuwają mniejszy głód i szybciej się sycą, co ułatwia utrzymanie deficytu kalorycznego bez odczuwania go jako walki z ciągłym głodem.
Nauka o zdrowiu prosto na Twoją skrzynkę
Raz w tygodniu — bez spamu, bez marketingowego szumu.
Dolegliwości żołądkowo-jelitowe są najczęstszym skutkiem ubocznym
Nudności, wymioty i biegunka, zwłaszcza w pierwszych tygodniach lub przy zbyt szybkim zwiększaniu dawki, są najczęściej zgłaszanymi skutkami ubocznymi. Rzadsze, ale poważniejsze ryzyka obejmują zapalenie trzustki i, w rzadkich przypadkach, problemy z pęcherzykiem żółciowym — lek powinien być stosowany wyłącznie pod nadzorem lekarza.
Istotnym, wciąż otwartym pytaniem jest trwałość efektu po odstawieniu leku — dostępne dane sugerują, że znaczna część utraconej masy ciała wraca po zaprzestaniu terapii, co skłania część klinicystów do traktowania leczenia otyłości agonistami GLP-1 jako terapii długoterminowej, podobnej do leczenia innych chorób przewlekłych, a nie jednorazowej kuracji.
Leki GLP-1 to 'skrót', który zwalnia z konieczności zmiany diety i aktywności fizycznej.
We wszystkich dużych badaniach klinicznych, w tym STEP 1, lek był stosowany łącznie ze zmianą stylu życia, nie samodzielnie — a same zmiany behawioralne pozostają kluczowe dla utrzymania efektu, zwłaszcza po ewentualnym odstawieniu leku.
Agoniści GLP-1 stanowią realny, dobrze udokumentowany przełom w farmakologicznym leczeniu otyłości, ale nie są rozwiązaniem uniwersalnym ani pozbawionym kompromisów — decyzja o rozpoczęciu terapii powinna być podjęta wspólnie z lekarzem, z pełną świadomością potencjalnych skutków ubocznych i prawdopodobnej konieczności długoterminowego stosowania.
To, co widzimy dziś w gabinetach, to nie moda, lecz realna zmiana w dostępnych narzędziach leczenia otyłości — pytanie, które wciąż pozostaje otwarte, dotyczy tego, jak długo pacjenci powinni je stosować i co dzieje się po odstawieniu.
dr Piotr Zieliński, redakcja VitMode
Nie — jest to lek dostępny wyłącznie na receptę, wymagający kwalifikacji i nadzoru lekarza ze względu na potencjalne skutki uboczne i konieczność indywidualnego dostosowania dawki.
Dostępne dane sugerują, że znaczna część utraconej masy ciała może wrócić po zaprzestaniu terapii, dlatego wielu klinicystów traktuje leczenie otyłości tą klasą leków jako terapię długoterminową.
Nie — osoby z historią zapalenia trzustki, niektórymi nowotworami tarczycy w wywiadzie rodzinnym lub innymi przeciwwskazaniami powinny unikać tego leku; kwalifikację zawsze przeprowadza lekarz.
dr Piotr Zieliński
Lekarz specjalista endokrynologii, konsultant naukowy
Piotr recenzuje treści dotyczące hormonów, zdrowia metabolicznego i farmakologii suplementów.
4.6Dwa przeciwstawne hormony regulujące odczuwanie głodu i sytości — zrozumienie ich działania tłumaczy, dlaczego redukcja masy ciała jest fizjologicznie trudniejsza niż sugeruje prosty bilans kalorii.
4.6Klaster pięciu czynników ryzyka — od otyłości brzusznej po podwyższone trójglicerydy — który wielokrotnie zwiększa ryzyko cukrzycy typu 2 i chorób sercowo-naczyniowych, ale w dużej mierze poddaje się modyfikacji stylu życia.
4.6Tkanka tłuszczowa gromadząca się wokół narządów wewnętrznych jamy brzusznej jest metabolicznie znacznie bardziej aktywna i szkodliwa niż tłuszcz podskórny — mimo że obie mogą wyglądać podobnie na zewnątrz.
Kasia W. 2 tygodnie temu
Bardzo przejrzyście opisane, szczególnie sekcja o interakcjach — nie widziałam tego nigdzie indziej w jednym miejscu.
Marek T. miesiąc temu
Czy planujecie aktualizację o najnowsze badanie z tego roku? Widziałem ciekawą metaanalizę.
